4 marca

4 marca jest 63. (w latach przestępnych 64.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 302 dni.

Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Ryb.

Kalendarium dzień po dniu

<<	marzec 2010					>>
Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
1	2	3	4	5	6	7
8	9	10	11	12	13	14
15	16	17	18	19	20	21
22	23	24	25	26	27	28
29	30	31	1	2	3	4

Spis treści 1 Święta 2 Wydarzenia w Polsce 3 Wydarzenia na świecie 4 Urodzili się 5 Zmarli 6 Przypisy

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Adrian, Adrianna, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Gerard, Gerarda, Humbert, Jakubina, Kazimierz, Leonard, Lucjusz, Łucjusz, Nestor, Placyda i Witosław.
• Litwa – Kaziuki (wileński jarmark odpustowy z okazji święta św. Kazimierza)
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[1],^[2]:
  • bł. Humbert III
  • św. Kazimierz Królewicz (święto katolickiego patrona Polski)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1386 – Władysław II Jagiełło został koronowany na króla Polski.
• 1430 – Władysław II Jagiełło ustanowił przywilej jedlneński.
• 1513 – Zygmunt Stary nadał Pile prawa miejskie oparte na prawie magdeburskim.
• 1768 – konfederacja barska: zawiązanie i zaprzysiężenie związku zbrojnego konfederacji w Barze (założonej 29 lutego 1768 r.).
• 1846 – powstanie krakowskie: Jan Tyssowski wraz z oddziałem złożył broń na granicy pruskiej.
• 1846 – wydanie koncesji na budowę linii kolejowej ze Stargardu do Poznania, którą oddano do użytku w 1848.
• 1863 – powstanie styczniowe: stoczono bitwę pod Pieskową Skałą.
• 1928 – odbyły się wybory parlamentarne.
• 1934 – założono Stronnictwo Wielkiej Polski.
• 1939 – w sztabie głównym zaczęto pracę nad planem wojny z Niemcami (Plan Zachód).
• 1945:
  • rozpoczęła się bitwa o Kołobrzeg.
  • został wyzwolony Koszalin.
• 1951:
  • premiera filmu Warszawska premiera.
  • została uruchomiona Szybka Kolej Miejska w Trójmieście.
• 1952 – 9 górników zginęło w wybuchu i pożarze w KWK Pstrowski w Zabrzu.
• 1953 – 5 górników zginęło w wybuchu metanu w KWK Bolesław Chrobry w Wałbrzychu.
• 1970 – Zdzisław Marchwicki, zwany wampirem z Zagłębia, zamordował w Siemianowicach Śląskich-Bytkowie swoją ostatnią ofiarę.
• 1979 – premiera serialu Rodzina Połnieckich.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•   852 – w dokumencie podpisanym przez księcia Trpimira I po raz pierwszy pojawiła się nazwa Chorwacja.
• 1152 – Fryderyk Barbarossa został koronowany na króla Niemiec.
• 1238 – w bitwie nad rzeką Sit armia mongolska pod wodzą Batu-chana pokonała wojska wielkiego księcia włodzimierskiego, Jerzego II.
• 1519 – Ferdynand Cortez wylądował na wybrzeżu Meksyku.
• 1665 – II wojna angielsko-holenderska: Anglia wypowiedziała wojnę Niderlandom.
• 1681 – król Karol II przyznał kwakrowi Williamowi Pennowi prawo do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii.
• 1789:
  • odbyło się pierwsze posiedzenie Kongresu Stanów Zjednoczonych.
  • weszła w życie Konstytucja Stanów Zjednoczonych.
• 1791 – Vermont jako 14. stan dołączył do Unii.
• 1794 – została uchwalona 11. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, dotycząca prawa występowania z powództwem wobec indywidualnych stanów.
• 1797 – John Adams został 2. prezydentem Stanów Zjednoczonych. Do 1933 roku 4 marca był dniem zaprzysiężenia kolejnych prezydentów.
• 1837 – Chicago otrzymało prawa miejskie.
• 1848:
  • Karol Marks został wydalony z Belgii.
  • król Sardynii Karol Albert ogłosił statut fundamentalny, ustanawiając monarchię konstytucyjną.
• 1849 – cesarz Franciszek Józef I manifestem ołomunieckim włączył Węgry do ziem cesarstwa, przekreślając ich niezależność.
• 1890 – w Szkocji otwarto most kolejowy Forth Bridge.
• 1895 – wojna chińsko-japońska: zwycięstwo wojsk japońskich w bitwie pod Yingkou.
• 1918:
  • rozpoczęła się pandemia grypy "hiszpanki", która zabiła od 50 do 100 milionów ludzi.
  • ustanowiono najważniejsze i najstarsze fińskie odznaczenie Order Krzyża Wolności.
• 1921 – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął rezolucję o ustanowieniu Grobu Nieznanego Żołnierza na Narodowym Cmentarzu w Arlington.
• 1923 – zwycięstwo Armii Czerwonej nad białogwardzistami w bitwie pod Amgą.
• 1929 – w Meksyku została założona Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna.
• 1933 – prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt proklamował doktrynę dobrego sąsiedztwa.
• 1947 – podpisano francusko-brytyjski traktat z Dunkierki.
• 1949 – Andriej Wyszynski zastąpił Wiaczesława Mołotowa na stanowisku ministra spraw zagranicznych ZSRR.
• 1954 – Boston: Joseph Murray i John Merrill dokonali pierwszego udanego przeszczepienia nerki.
• 1960 – Hawana: 70 osób zginęło, a ponad 200 zostało rannych w wyniku eksplozji w porcie francuskiego statku La Coubre, przewożącego amunicję dla Kuby. Fidel Castro oskarżył USA o zorganizowanie zamachu.
• 1964 – Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję o wysłaniu sił pokojowych na Cypr.
• 1966 – John Lennon powiedział w wywiadzie dla brytyjskiej gazety Evening Standard, że grupa The Beatles jest popularniejsza od Chrystusa.
• 1977 – silne trzęsienie ziemi nawiedziło Bukareszt.
• 1979 – papież Jan Paweł II wydał swoją pierwszą encyklikę Redemptor hominis.
• 1980 – Robert Mugabe został premierem Zimbabwe.
• 1988 – otwarto szklaną piramidę w Luwrze.
• 2001:
  • 59 osób zginęło w północnej Portugalii po zawaleniu się mostu nad rzeką Duero.
  • Prawdziwa IRA dokonała zamachu bombowego na londyńską siedzibę BBC.
  • Szwajcarzy nie wyrazili zgody w referendum na wstąpienie kraju do UE.
  • zwodowano lotniskowiec USS Ronald Reagan.
• 2002 – Ibrahim Rugova został pierwszym prezydentem Kosowa.
• 2005 – porwana miesiąc wcześniej w Iraku włoska dziennikarka Giuliana Sgrena zostala uwolniona przez agentów włoskich służb specjalnych. W czasie jazdy na lotnisko w Bagdadzie samochód Włochów został ostrzelany przez amerykańskich żołnierzy. Zginął dowódca operacji, a 4 osoby zostały ranne.

[edytuj] Urodzili się

• 1188 – Blanka Kastylijska, królowa Francji, żona króla Ludwika VIII Lwa (zm. 1252)
• 1394 – Henryk Żeglarz, infant portugalski (zm. 1460)
• 1678 – Antonio Vivaldi, włoski kompozytor (zm. 1741)
• 1756 – Henry Raeburn, szkocki malarz (zm. 1823)
• 1819 – Narcyza Żmichowska, polska pisarka, pedagog (zm. 1876)
• 1822 – Jules Antoine Lissajous, francuski matematyk i fizyk (zm. 1880)
• 1866 – Jan Zagleniczny, polski przemysłowiec i polityk (zm. 1931)
• 1879 – Bernhard Kellermann, niemiecki pisarz (zm. 1951)
• 1886 – Kazimierz Świtalski, polski polityk, premier Polski, marszałek Sejmu (zm. 1962)
• 1892 – Nikołaj Kondratiew, radziecki ekonomista (zm. 1938)
• 1893 – Cletus Andersson, szwedzki olimpijczyk (zm. 1971)
• 1900 – Jan Zachwatowicz, polski architekt, historyk architektury (zm. 1983)
• 1902 – Jerzy Wolff, polski malarz i eseista, ksiądz (zm. 1985)
• 1903 – Luis Carrero Blanco, hiszpański polityk, admirał (zm. 1973)
• 1903 – Wacław Taranczewski, polski malarz (zm. 1987)
• 1903 – Adam Polewka, polski pisarz, felietonista (zm. 1956)
• 1904 – Kazimierz Banach, polski działacz ruchu ludowego (zm. 1985)
• 1904 – George Gamow, amerykański fizyk jądrowy i kosmolog ukraińskiego pochodzenia (zm. 1968)
• 1906 – Karol Estreicher, polski historyk sztuki (zm. 1984)
• 1915 – Pavel Bunčák, słowacki pisarz i tłumacz (zm. 2000)
• 1916 – Giorgio Bassani, włoski pisarz (zm. 2000)
• 1919 – Juan Carlos Muñoz, argentyński piłkarz, reprezentant Argentyny (zm. 2009)
• 1920 – Henryk Syska, polski pisarz, badacz dziejów oraz kultury ludowej Kurpiowszczyzny, Mazowsza, Warmii i Mazur (zm. 2000)
• 1921 – Charles Dempsey, nowozelandzki działacz sportowy, prezydent Konfederacji Piłkarskiej Oceanii (OFC) (zm. 2008)
• 1921 – Jan Šmíd, czeski pisarz, dziennikarz, grafik (zm. 2002)
• 1922 – Monika Warneńska, polska prozaik, reportażystka (zm. 2010)
• 1923 – Jan Mietkowski, polski dziennikarz, minister kultury i sztuki (zm. 1978)
• 1924 – Tomiichi Murayama, japoński polityk, premier
• 1925 – Kazimierz Dębicki, polski aktor (zm. 2007)
• 1928 – Alan Sillitoe, angielski pisarz (zm. 2010)
• 1931 – Kazimierz Bossy, polski kontradmirał (zm. 2002)
• 1931 – Rogelio Domínguez, argentyński piłkarz, bramkarz, reprezentant Argentyny (zm. 2004)
• 1931 – William Henry Keeler, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Baltimore, kardynał
• 1931 – Kazimierz Radowicz, polski pisarz
• 1932 – Ryszard Kapuściński, polski reportażysta, dziennikarz i publicysta (zm. 2007)
• 1932 – Miriam Makeba, południowoafrykańska piosenkarka (zm. 2008)
• 1934 – Barbara McNair, amerykańska piosenkarka i aktorka (zm. 2007)
• 1935 – Kazimierz Paździor, polski bokser, mistrz olimpijski, mistrz Europy (zm. 2010)
• 1936 – Jim Clark, brytyjski kierowca wyścigowy, mistrz świata Formuły 1 (zm. 1968)
• 1936 – Stefan Pindelski, polski operator filmowy
• 1938 – Adam Daniel Rotfeld, polski polityk
• 1941 – Kazimierz Grześkowiak, polski satyryk, piosenkarz, kompozytor, współtwórca kabaretu Silna Grupa pod Wezwaniem (zm. 1999)
• 1941 – Hubert Wagner, polski siatkarz, trener siatkówki, selekcjoner reprezentacji Polski (zm. 2002)
• 1941 – Adrian Lyne, angielski reżyser i producent filmowy
• 1942 – Kazimierz Ratoń, polski poeta (zm. 1982)
• 1947 – Jan Garbarek, norweski saksofonista jazzowy pochodzenia polskiego
• 1948 – James Ellroy, amerykański pisarz
• 1951 – Chris Rea, brytyjski muzyk i wokalista
• 1951 – Kenny Dalglish, szkocki piłkarz i trener piłkarski
• 1952 – Jaan Eslon, szwedzki szachista, mistrz międzynarodowy (zm. 2000)
• 1952 – Ronn Moss, amerykański aktor telewizyjny, wokalista
• 1953 – Paweł Janas, polski piłkarz, trener piłkarski , selekcjoner reprezentacji Polski
• 1954 – Wanda Dybalska, polska dziennikarka, reporterka, autorka książek (zm. 2007)
• 1954 – François Fillon, francuski polityk, premier od 2007
• 1955 – Dominique Pinon, francuski aktor
• 1961 – Steven Weber, amerykański aktor
• 1963 – Jacek Kruczkowski, polski operator filmowy
• 1963 – Jason Newsted, amerykański gitarzysta basowy (Metallica)
• 1964 – Jacek Dewódzki, polski wokalista zespołu Dżem
• 1965 – Jurij Łonczakow, rosyjski kosmonauta
• 1968 – Mounir Bouamrane, polski montażysta dźwięku i obrazu pochodzenia algierskiego (zm. 2004)
• 1971 – Nick Stabile, amerykański aktor
• 1972 – Dorota Gawryluk, polska dziennikarka telewizyjna
• 1974 – Karol Kučera, słowacki tenisista
• 1977 – Ana Guevara, meksykańska lekkoatletka
• 1978 – Jan Holoubek, polski operator filmowy
• 1979 – Andre Nascimento, brazylijski siatkarz, reprezentant Brazylii
• 1980 – Omar Bravo, meksykański piłkarz
• 1982 – Piotr Bajtlik, polski aktor
• 1984 – Kamila Kajak, polska tancerka
• 1985 – Mathieu Montcourt, francuski tenisista (zm. 2009)
• 1986 – Tom De Mul, belgijski piłkarz
• 1990 – Andrea Bowen, amerykańska aktorka
• 1991 – Diandra Newlin, amerykańska aktorka, piosenkarka i modelka
• 1992 – Jazmin Grace Rotolo, nieślubna córka księcia Monako Alberta II

[edytuj] Zmarli

•   561 – Pelagiusz I, papież (ur. ?)
• 1172 – Stefan III, król Węgier (ur. 1147)
• 1193 – Saladyn, wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego (ur. 1137 lub 1138)
• 1238 – Jerzy II, wielki książę włodzimierski (ur. 1189)
• 1238 – Joanna, królowa szkocka, żona Aleksandra II (ur. 1210)
• 1314 – Jakub Świnka, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński (ur. ?)
• 1484 – Kazimierz Jagiellończyk, święty, polski królewicz, patron Litwy i Korony, syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka (ur. 1458)
• 1496 – Zygmunt Habsburg, arcyksiążę Austrii Przedniej, hrabia Tyrolu (ur. 1427)
• 1832 – Jean-François Champollion, francuski lingwista, archeolog i egiptolog (ur. 1790)
• 1852 – Nikołaj Gogol, rosyjski pisarz (ur. 1809)
• 1910 – Knut Johan Ångström, szwedzki geofizyk (ur. 1857)
• 1916 – Franz Marc, niemiecki malarz i grafik (ur. 1880)
• 1925 – Maurycy Moszkowski, polski pianista i kompozytor (ur. 1854)
• 1941 – Bruno Stanisław Gruszka, polski działacz ruchu ludowego (ur. 1881)
• 1941 – Ludwig Quidde, niemiecki historyk i polityk, działacz ruchu pacyfistycznego (ur. 1858)
• 1942 – zostali rozstrzelani przez Niemców pod Berezweczem:
  • Mieczysław Bohatkiewicz, błogosławiony, polski duchowny katolicki, męczennik (ur. 1904)
  • Władysław Maćkowiak, błogosławiony, polski duchowny katolicki, męczennik (ur. 1910)
  • Stanisław Pyrtek, błogosławiony, polski duchowny katolicki, męczennik (ur. 1913)
• 1943 – Julian Krzewiński, polski aktor, pisarz,, autor librett operetkowych i piosenek (ur. 1882)
• 1948 – Antonin Artaud, francuski poeta, aktor (ur. 1896)
• 1952 – Charles Scott Sherrington, angielski neurofizjolog (ur. 1857)
• 1967 – Włodzimierz Szymanowicz, polski poeta (ur. 1946)
• 1970 – Jadwiga Kucianka, polska filolog, badacz Śląska (ur. 1924)
• 1976 – Walter Schottky, niemiecki fizyk (ur. 1886)
• 1977 – Alexandru Ivasiuc, rumuński pisarz (ur. 1933)
• 1977 – Lutz Schwerin von Krosigk, niemiecki polityk, działacz nazistowski, minister finansów III Rzeszy, kanclerz Niemiec (ur. 1887)
• 1982 – Tadeusz Gede, polski elektryk, polityk, wicepremier (ur. 1911)
• 1984 – Stanisław Broszkiewicz, polski prozaik, publicysta (ur. 1926)
• 1986 – Ding Ling, chińska pisarka (ur. 1904)
• 1987 – Georges Arnaud, francuski pisarz (ur. 1917)
• 1994 – John Candy, kanadyjski aktor, reżyser filmowy (ur. 1950)
• 1998 – Adam Bień, polski prawnik, polityk, zastępca Delegata Rządu na Kraj (ur. 1899)
• 2000 – Władysław Daniłowski, polski kompozytor, założyciel Chóru Dana (ur. 1902)
• 2002 – Tadeusz Szlagor, polski siatkarz, trener siatkówki, działacz sportowy, selekcjoner reprezentacji Polski, prezes PZPS (ur. 1929)
• 2003 – Fedora Barbieri, włoska śpiewaczka operowa (mezzosopran) (ur. 1920)
• 2003 – Sébastien Japrisot, francuski pisarz (ur. 1931)
• 2004 – Walter Gómez, urugwajski piłkarz (ur. 1927)
• 2004 – Jeremi Przybora, polski satyryk i reżyser, współtwórca Kabaretu Starszych Panów (ur. 1915)
• 2005 – Jurij Krawczenko, ukraiński polityk (ur. 1951)
• 2007 – Tadeusz Nalepa, polski muzyk, gitarzysta bluesowy zespołu Breakout (ur. 1943)
• 2007 – Andrzej Śliwiński, polski pierwszy wojewoda pilski, Honorowy Obywatel Miasta Piły (ur. 1926)
• 2008 – Gary Gygax, amerykański autor gier fabularnych (ur. 1938)
• 2009 – Józef Łabudek, polski działacz państwowy, wicewojewoda katowicki, wojewoda bielski (ur. 1929)
• 2010 – Władysław Ardzinba, abchaski polityk, prezydent Abchazji (ur. 1945)

Przypisy

p • d • e Miesiące styczeń • luty • marzec • kwiecień • maj • czerwiec • lipiec • sierpień • wrzesień • październik • listopad • grudzień