1994

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Rok 1994 / MCMXCIV Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009 2010-2019

Lata: 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

7 stycznia – prof. Zbigniew Religa został przewodniczącym Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.
25 stycznia – akcje Banku Śląskiego po raz pierwszy notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych; cena transakcyjna była 13,5 razy wyższa od ceny emisyjnej; wybuchł skandal.
12 lutego – weszła w życie umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi.
17 lutego
- otwarto Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu.
- premiera filmu Jańcio Wodnik.
25 lutego – Starzyny: w wyniku zderzenia pociągów pasażerskich zginęła jedna osoba, a 7 zostało rannych.
10 marca – utworzono Uniwersytet Opolski.
26 marca – Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój m. st. Warszawy – powstała gmina Warszawa-Centrum podzielona na 7 dzielnic oraz 10 gmin obrzeżnych.
8 kwietnia - Rząd RP złożył formalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.
23 kwietnia – z połączenia Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego powstała Unia Wolności.
26 kwietnia – Polska i Litwa podpisały układ o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.
30 kwietnia – debiut Polski na festiwalu Eurowizji w Dublinie. Polskę reprezentowała Edyta Górniak z piosenką To nie ja, zajmując 2. miejsce.
maj – ogłoszenie upadłości Zakładów Celulozowo-Papierniczych im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku, przyczyną była zmiana ustroju politycznego.
2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Gdańska Kokoszek, w jej wyniku zginęły 34 osoby.
19 czerwca – wybory do rad gmin ("wybory samorządowe"); frekwencja 33,8 proc.
21 lipca – utworzono Sulejowski Park Krajobrazowy
24 lipca – na zamku w Golubiu-Dobrzyniu zakończył się osiemnasty Międzynarodowy Turniej Rycerski. Główne trofeum turnieju „Złoty Miecz” zdobył Włoch Angelo Magniani z Arezzo. Drużynowo również zwyciężyli Włosi.
27 lipca – w Babich Dołach utworzono Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej (pierwszym dowódcą został kmdr dypl. pil. Zbigniew Smolarek).
30 lipca – w Chorzowie umiera charyzmatyczny wokalista zespołu Dżem, Ryszard Riedel.
31 sierpnia – zamknięto wszystkie oddziały największej w Polsce Fabryki Celulozy i Papiernictwa.
1 września – na dworcu PKS w Krakowie został pozostawiony nieuzbrojony ładunek wybuchowy. Terrorysta, nazywający siebie „Gumisiem” zażądał 500 tysięcy marek okupu, grożąc podłożeniem ładunków bez ostrzeżenia.
5 września – w Polsce wyemitowano pierwszy odcinek "Mody na sukces".
17 września – na antenie TVP2 wyemitowano premierowe wydanie Familiady.
30 września – "obiad drawski", czyli spotkanie kadry dowódczej WP z prezydentem Lechem Wałęsą w Drawsku Pomorskim, w wyniku którego Sejm zarzucił prezydentowi działania "naruszające zasadę apolityczności wojska".
13 października – Wodzisław Śląski: powstała lokalna rozgłośnia Radio 90 FM.
26 października – Karolina Lanckorońska ofiarowała 37 obrazów ze swoich zbiorów Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, wśród nich dwa dzieła Rembrandta. Przekazała także wiele obrazów i rysunków Zamkowi na Wawelu, Bibliotece Jagiellońskiej, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowemu w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
1 listopada – premier Rosji Wiktor Czernomyrdin odwołał wizytę w Polsce, uzasadniając to incydentem z rosyjskimi podróżnymi na Dworcu Centralnym w Warszawie.
24 listopada – w wyniku podpalenia w trakcie koncertu Golden Life spłonęła hala stoczni w Gdańsku, 7 osób zginęło, a kilkaset zostało poparzonych.
30 listopada – w Krakowie otwarto Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia
- Grecja objęła Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- weszło w życie porozumienie NAFTA, w efekcie w meksykańskim stanie Chiapas wybuchło krwawe powstanie.
- Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczyna powstanie w Chiapas.
10 stycznia – podczas szczytu NATO w Brukseli został przyjęty program Partnerstwo dla Pokoju.
14 stycznia – USA, Rosja i Ukraina zawarły porozumienie w sprawie likwidacji dawnej sowieckiej broni atomowej na Ukrainie.
17 stycznia – trzęsienie ziemi w Northride (zespół miejski Los Angeles) w USA - 61 osób zginęło, a ponad 9 000 doznało obrażeń ciała.
3 lutego – Stany Zjednoczone zniosły embargo handlowe na Wietnam.
24 lutego – w Stanach Zjednoczonych za współpracę z radzieckim/rosyjskim (KGB/SWR) wywiadem aresztowano Aldricha Amesa, funkcjonariusza Centralnej Agencji Wywiadowczej – CIA.
25 lutego – żydowski osadnik Baruch Goldstein otworzył ogień do modlących się w Grocie Praojców w Hebronie Palestyńczyków, zabijając 29 osób.
1 marca – Gruzja została formalnym członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw.
6 marca – w narodowym referendum Mołdawianie odrzucili propozycję ewentualnego zjednoczenia z Rumunią.
9 marca – premiera filmu Cztery wesela i pogrzeb.
11 marca – Klub Londyński zredukował 13 miliardów dolarów polskiego długu z czasów Edwarda Gierka.
17 marca
- Icchak Rabin jako pierwszy premier Izraela został przyjęty na audiencji przez Jana Pawła II.
- Fin Toni Nieminen na skoczni w Planicy po raz pierwszy przekroczył granicę 200 m.
6 kwietnia – w Rwandzie rozpoczęła się krwawa wojna domowa między plemionami Hutu i Tutsi.
29 kwietnia - 1 maja – tragiczny Grand Prix San Marino Formuły 1, znany też jako "Czarny Weekend".
6 maja – otwarto tunel o długości 50 km pomiędzy Anglią a Francją. Budowa trwała 7 lat i zaangażowane w nią było ponad 15 tysięcy osób.
4 czerwca – w Hengelo, Etiopczyk Haile Gebrselassie ustanowił rekord świata w biegu na 5 000 m wynikiem 12:56,96 s.
15 czerwca – Izrael i Watykan nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne.
1 lipca
- Niemcy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
- Jaser Arafat powrócił do Strefy Gazy po 27 latach spędzonych na wygnaniu.
2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz, po powrocie do ojczyzny z Mistrzostw Świata 1994, na których strzelił samobójczego gola, został zamordowany przez fanatycznego kibica.
6 lipca – w Lozannie, Amerykanin Leroy Burrell ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,85 s.
10 lipca – Alaksandar Łukaszenka został prezydentem Białorusi.
16 lipca – Jowisz został trafiony fragmentem komety Shoemaker-Levy 9.
17 lipca
- minister obrony Niemiec Volker Rühe powiedział, że Polska może zostać przyjęta do NATO nawet wtedy, gdy będzie temu przeciwna Rosja.
- reprezentacja Brazylii w piłce nożnej zdobyła po raz czwarty mistrzostwo świata pokonując w finale rozgrywanym w Los Angeles reprezentację Włoch.
18 lipca
- Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję o przedłużeniu sankcji nałożonych na Irak w sierpniu 1990.
- w Buenos Aires wyładowana materiałem wybuchowym furgonetka staranowała siedmiopiętrowy budynek i wybuchła. Zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych. O zamach podejrzewano terrorystów irańskich.
- Rosanna Della Corte, 62-letnia Włoszka, urodziła zdrowego syna imieniem Riccardo. Była poddana sztucznemu zapłodnieniu spermą swego 63-letniego męża, Mauro, w klinice dr. Severina Antinori w Rzymie. W reakcji na to wydarzenie i po encyklice papieskiej Evangelium Vitae wprowadzono we włoskim prawie liczne zakazy, uniemożliwiające dalsze stosowanie podobnych procedur.
20 lipca – Alaksandar Łukaszenka rozpoczął urzędować jako prezydent Białorusi.
24 lipca – Hiszpan Miguel Induráin po raz czwarty z rzędu wygrał najbardziej prestiżowy wyścig kolarski zawodowców - Tour de France. Organizatorzy wypłacili uczestnikom 11,4 mln franków tytułem nagród i premii.
15 sierpnia – schwytano Ilicha Ramireza Sancheza (o pseudonimie Carlos).
18 sierpnia – w Algierii doszło do trzęsienia ziemi, w wyniku którego zginęło 171 osób.
23 sierpnia – Jeff Buckley wydał swoją jedyną studyjną płytę "Grace", która później okazała się jednym z ważniejszych albumów lat 90.
28 sierpnia – pierwszy pochód homoseksualistów w Japonii.
31 sierpnia
- po 49 latach Armia Rosyjska opuściła terytorium Niemiec.
- Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła zawieszenie broni.
22 września – odbyła się premiera serialu Przyjaciele w telewizji NBC.
28 września – katastrofa promu MS Estonia na morzu Bałtyckim podczas której śmierć poniosło blisko 900 osób.
1 października
- powstało World Wide Web Consortium, organizacja ustanawiająca standardy tworzenia stron www. Jego twórcą był Tim Berners-Lee.
- Palau uzyskało niepodległość od USA.
12 października – w ramach projektu Spacewatch odkryto planetoidę 9885 Linux.
14 października – odbyła się premiera filmu Pulp Fiction.
19 października – w Izraelu na ulicy Dizengoff (Tel Awiw) w autobusie nr. 5 należący do Hamasu zamachowiec samobójca odpalił 20-kilową bombę. Zginęło 19 Izraelczyków i jeden obywatel Holandii.
26 października – Jordania podpisała układ pokojowy z Izraelem.
31 października – utworzono Park Narodowy Doliny Śmierci.
13 listopada – w referendum Szwedzi zadecydowali o przystąpieniu do Unii Europejskiej.
27-28 listopada – Norwegia w wyniku referendum odrzuciła traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej.
30 listopada – raper Tupac Shakur został postrzelony i obrabowany.
2 grudnia – w wyniku pożaru zatonął MS Achille Lauro.
3 grudnia – premiera systemu Sony PlayStation w Japonii.
11 grudnia – wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii.
15 grudnia – Palau zostało członkiem ONZ.
31 grudnia – wojska rosyjskie rozpoczęły szturm stolicy Czeczenii Groznego.
Brian Molko i Stefan Olsdal założyli zespół Placebo.

[edytuj] Dane statystyczne

Ludność świata: 5,615,310,526^[1]
Stopa bezrobocia w Polsce (koniec czerwca): 16,6%
Stopa bezrobocia w Polsce (koniec grudnia): 16,0%^[2]
Stopa inflacji w Polsce: 32,2%^[3]

[edytuj] Urodzili się

15 stycznia - Monika Jagaciak, polska modelka
21 stycznia - Laura Robson, brytyjska tenisistka o statusie profesjonalnym
10 lutego - Makenzie Vega, amerykańska aktorka dziecięca
23 lutego - Dakota Fanning, amerykańska aktorka dziecięca
27 lutego - Hou Yifan, chińska szachistka
1 marca - Justin Bieber, piosenkarz pop
11 kwietnia - Dakota Blue Richards, brytyjska aktorka
12 kwietnia
- Saoirse Ronan, irlandzka aktorka
- Drew Mikuska, amerykański aktor filmowy i teatralny
18 kwietnia - Moises Arias, amerykański aktor
4 maja - Pauline Ducruet, starsza córka księżniczki Monako, Stefanii i jej pierwszego męża, Daniela Ducruet
21 maja - Tom Daley, brytyjski skoczek do wody z 10-metrowej wieży
31 maja - Dariusz Świercz, polski szachista
2 czerwca
- Franciszek Boberek, polski aktor dziecięcy-głosowy
- Jemma McKenzie-Brown, brytyjska aktorka
3 czerwca - Roger Karwiński, polski aktor młodego pokolenia
28 czerwca - Husajn (książę jordański), najstarszy syn króla Abdullaha II i królowej Ranii al-Jasin
16 lipca - Mark Indelicato, amerykański aktor i piosenkarz
31 sierpnia - Klemens Murańka, polski skoczek narciarski
1 września - Bianca Ryan, amerykańska piosenkarka pop
17 września - Taylor Ware, amerykańska piosenkarka
19 września - Alex Etel, brytyjski aktor dziecięcy
3 grudnia - Jake T. Austin, amerykański aktor
15 grudnia - Flora Ogilvy, brytyjska arystokratka i członkini rozszerzonej rodziny królewskiej
29 grudnia - Księżniczka Kako, młodsza córka Księcia Akishino i jego żony, Księżnej Kiko, wnuczka Cesarza Akihito i Cesarzowej Michiko

[edytuj] Zmarli

1 stycznia
- Arthur Porritt, nowozelandzki lekkoatleta i polityk (ur. 1900)
- Ryszarda Hanin, polska aktorka (ur. 1919)
7 lutego – Witold Lutosławski, polski artysta kompozytor (ur. 1913)
15 lutego – Wacław Korabiewicz, polski pisarz, podróżnik, autor prac etnograficznych (ur. 1903)
19 lutego – Derek Jarman, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1942)
9 marca – Charles Bukowski, amerykański pisarz (ur. 1920)
23 marca – Giulietta Masina, włoska aktorka filmowa (ur. 1921)
23 marca – Alvaro del Portillo, prałat Opus Dei, Sługa Boży (ur. 1914)
28 marca – Eugène Ionesco, francuski dramaturg pochodzenia rumuńskiego (ur. 1909)
5 kwietnia – Kurt Cobain, amerykański wokalista i lider Nirvany (ur. 1967)
22 kwietnia – Richard Nixon, prezydent Stanów Zjednoczonych (ur. 1913)
26 kwietnia – Masutatsu Oyama, koreański mistrz sztuk walki, twórca stylu Kyokushin (karate) (ur.1923)
30 kwietnia – Roland Ratzenberger, austriacki kierowca wyścigowy (ur. 1960)
1 maja – Ayrton Senna, brazylijski kierowca wyścigowy, mistrz świata Formuły 1 (ur. 1960)
4 maja – Heinrich Homann, niemiecki polityk (ur. 1911)
22 maja – Eligia Bąkowska, polska tłumaczka, redaktor, nauczycielka (ur. 1907)
29 maja – Erich Honecker, niemiecki polityk komunistyczny, w latach 1971–89 przywódca NRD (ur. 1912)
14 czerwca – Henry Mancini, amerykański kompozytor i aranżer, autor muzyki filmowej (ur. 1924)
16 czerwca – Kristen Pfaff, basistka zaspołu Hole (ur. 1967)
19 czerwca – Tadeusz Kondrat, polski aktor (ur. 1908)
2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz (ur. 1967)
8 lipca – Kim Ir Sen, przywódca komunistycznej Korei Północnej (ur. 1912)
19 lipca – Jack Unterweger, austriacki dziennikarz, pisarz i seryjny morderca (ur. 1950)
30 lipca – Ryszard Riedel, polski wokalista blues-rockowy, wokalista zespołu Dżem (ur. 1956)
14 sierpnia – Stanisław Gucwa, polski polityk, marszałek Sejmu (ur. 1919)
18 sierpnia – Richard Synge, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1914)
19 sierpnia – Linus Pauling, amerykański fizyk i chemik, noblista (ur. 1901)
7 września – Terrence Young, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1915)
17 września – Karl Popper, angielski filozof (ur. 1902)
23 września – Zbigniew Nienacki, (właściwie Nowicki), polski pisarz (ur. 1929)
24 października – Raul Julia, amerykański aktor filmowy (ur. 1940)
4 listopada - Sam Francis (ur. 1923)
11 grudnia – Stanisław Maczek, polski generał (ur. 1892)
24 grudnia – John Boswell, amerykański mediewista, autor książki Chrześcijaństwo, tolerancja społeczna i homoseksualność (ur. 1947)